Meer bereik met je MeshCore node of portofoon of zender (deel 1)
Nòg meer bereik met jouw Meshcore companion of repeater of portofoon of zender?
Dat is precies waar dit over gaat. Plus uitleg over de vele factoren die het bereik en de ervaring beïnvloeden. Dat is voor iedereen die niet dagelijks of regelmatig met radioverbindingen bezig is, ook handig. Het antwoord op de vraag “Waarom lukt het nu niet om xyz te bereiken?”, zou er zomaar tussen kunnen staan. En misschien levert het een idee op om het anders te doen, waarna het wel succesvol kan zijn.
Daarom heb ik een poging gewaagd om dit verhaal zo geschikt mogelijk te maken voor een breder publiek. Eigenlijk een schier onmogelijke opgave aan een kant, omdat het feitelijk zwaar technische materie is, op een behoorlijk hoog niveau en dat het absoluut niet de dagelijkse belevingswereld van iedereen is. Alles in “Jip-en-Janneke-taal” lukt niet zo heel goed. En toch...
“Alles moet zo simpel mogelijk gemaakt worden, maar niet simpeler.” – Albert Einstein.
Bereik en factoren
Voor een maximaal bereik komt er best veel kijken, vooral ook de omgevingsvariabelen. Factoren van belang, die allemaal invloed hebben om het maximum eruit te kunnen halen zijn onder andere (en ook ongeveer in die volgorde):
Antenne-hoogte
We hebben niet allemaal, of eigenlijk allemaal niet, de luxe van een antenne op 220 tot 270 meter hoog op de Gerbrandy-toren te hebben staan (Lopik radio&TV), zodat je met een relatief klein uitgestraald vermogen bijvoorbeeld zelfs de afsluitdijk kunt halen. Of de luxe van 14 hoog op een flat, met een antenne op het dak. In het slechtste geval sta je op de grond in een bos, of binnen in huis, met de porto of companion in de hand en met een standaard antenne. Dan is slechts een paar 100 meter of een paar km bereik realistischer. De kreet "je komt er de straat niet mee uit" is dan van toepassing.
Bij gelijkblijvende andere variabelen, is antenne-hoogte en vrij zicht als eerste bepalend!
N.B.: als je jezelf afvraagt waarom sommigen investeren in een uitschuifbare mast van 10 meter of meer? Hier heb je een antwoord. Ze schuiven de mast alleen uit als het kan of nodig is.
Uiteraard geniet voor meshCore een vaste mast de voorkeur en dan met name een die de antenne-voet hoger brengt dan de daken van de omliggende woningen of gebouwen.
Line-Of-Sight
Oftewel: zichtlijn. Radiosignalen gedragen zich zo ongeveer als licht, vooral als de frequenties hoger worden. Als je elkaar kunt “zien”, zal een verbinding makkelijker lukken, dan dat er van alles aan bebouwing, bomen of andere obstakels tussen staan. Dat kan zelfs zo slecht worden, dat pakweg 400 meter tussen bijvoorbeeld twee porto’s op straat niet werkt, omdat een van de twee net op een “witte vlek” staat, dus geen signaal ontvangt. Een meter de ene of de andere kant op, kan dan alle verschil maken.
Voor het vergelijk: denk aan radio luisteren in de auto en voor het stoplicht staan. Soms moet je een halve meter naar voren, om weer fatsoenlijke ontvangst te hebben. Buiten is beter dan binnen. Dus op een zolder onder een houten dak staan werkt stukken minder goed, dan je hoofd met porto uit het dakraam steken – zeker als je daarmee een betere zichtlijn hebt. Moet je alsnog “door het dak heen”, zal het resultaat waarschijnlijk tegenvallen.
Laat staan als je een modern huis hebt, waarbij de isolatie aan weerszijden bekleed is met aluminium. Je schuift dan aardig richting een kooi van Faraday.
Plat gesteld: een antenne die met de voet boven het dak en nabije obstakels uitsteekt, is een belangrijke stap naar een (heel veel) beter bereik.
Antenne-versterking
Een antenne die versterkt, is de meest economische “eindversterker” en “ontvangstversterker” die je kunt bedenken. Hoe meer versterking, des te groter het bereik wordt. En des te meer je kunt ontvangen. Met een antenne die 4x versterkt, kom je in principe 2x zo ver in het vergelijk (natuurkundige principes en de praktijk samen). Dit heeft alles te maken met het uitgestraalde vermogen door gebruik van die antenne. (De term ERP ofwel Effective Radiated Power kun je nog wel eens tegenkomen in dat verband)
ERP
ERP staat voor de Engelse term "Effective Radiated Power". Voor een EU868 frequentieband, waar met o.a. MeshCore gebruik van wordt gemaakt, geldt de wettelijke beperking van 500 mW ERP, oftewel 27 dBm ERP.
Kwaliteit van de coax
Een signaal door een kabel heen, levert verlies op. Punt. Altijd. Dat is naar en toch onvermijdelijk. Hoe langer de kabel, des te groter het verlies. Hoe beter de kwaliteit, des te minder het verlies is. Beter betekent ook gelijk duurder per meter. Van sommige coax kun je beroerd worden van de verliezen. Van de prijzen van goede coaxkabel overigens ook. Prijzen gaan zomaar van €2,- per meter tot maar liefst €8,90 per meter. Ka-tsjing! En dan de bijbehorende goede pluggen nog. Nu is er voor een MeshCore node in een mast vaak maar weinig coax nodig, alles hangt wel af van hoe het geheel met antenne, kastje met de node, filter, zonnepaneel etc. is opgebouwd. Want eigenlijk wil je niet alles onbereikbaar boven in een mast hebben. De antenne natuurlijk wel, liefst zo hoog mogelijk. en dan is een meter of 3-4 goede coax als LMR-400, Hyperflex-10 of equivalenten, helemaal niet zo erg om te gebruiken. Dan is alleen de windlast van de antenne van belang, niet ook nog die van een filter, kastje en zonnepaneel. Want dat kan bij storm vervelend uitpakken.
Weersomstandigheden
Regen, sneeuw, mist, luchtvochtigheid, luchtdruk etc. Het zijn allemaal factoren die het bereik beïnvloeden. Het bepaalt namelijk de demping (verzwakking) op het pad tussen twee stations of companions of repeaters. De ene keer haal je op een specifieke locatie de 30km, de andere keer lukt dat niet. En dat met dezelfde apparatuur, dezelfde coax en dezelfde antenne op de auto of op het dak. En soms zijn de atmosferische condities zo gunstig, dat je soms 100km of meer ver kunt komen. We zitten nu (2026) rond een zonnevlekken-maximum, waardoor die speciale condities vaker voorkomen.
Kwaliteit ontvanger
Last-but-not-least: hoe goed en hoe gevoelig is de ontvanger in de node, porto of basisstation/mobiele zendontvanger? Daar zitten echt grote verschillen in! In de praktijk: De ontvanger van merk X ontvangt niets, terwijl de ontvanger van merk Y het signaal prima verstaanbaar ontvangt. Ontwerp, gebruikte componenten, gehele opbouw maken hierin een enorm verschil.
Het wordt nog erger: wederzijdse beïnvloeding. De ontvanger van merk X kan bijvoorbeeld slecht tegen sterke signalen op andere frequenties van zenders in de buurt en kan het gewenste signaal daardoor niet ontvangen. De ontvanger van merk Y kan er wel tegen en heeft geen problemen.
Alle waar naar zijn geld. Je kunt van een erg goedkope Baofeng UV-5R simpelweg niet dezelfde prestaties verwachten als de veel duurdere (en ook veel betere) Wouxun KG-UV8D. De binnenkant van beide apparaten laten echt een enorm verschil zien in opbouw alleen al. Voor iemand met een technische achtergrond, wordt dat direct duidelijk.